Over smaak valt niet te twisten

Een interessant spreekwoord met ongetwijfeld een zeer lange historie. Is deze uitspraak de achilleshiel van het smaakonderzoek of biedt het een unieke gelegenheid om het complexe gedrag van consumenten beter te begrijpen?

Enkele voorzetjes: er bestaat geen product dat door iedereen lekker wordt gevonden. Ieder mens ontwikkelt zijn eigen voorkeuren. Mensen houden hun gewoonten graag in stand. Bij smaak gaat het blijkbaar om de wisselwerking tussen mens en product.

Smaak is een combinatie van interesses, smaakgeheugen, zintuigen en producten. Alle zintuigen zijn erbij betrokken, afhankelijk van situatie en product. Bij een glas bier proef je de temperatuur, de tinteling en de bitters op de tong. Als je chocolade eet proef je de smaak en voel je het smelten. Bij het afhappen van een appel ervaar je de versheid door het geluid.

Een product is niet lekker, maar wordt lekker gevonden. Iedereen heeft een unieke waarde-beleving als het om smaak gaat. Vraag maar aan een vegetariër hoe biefstuk smaakt.

Iemand die niet graag kookt zal een kant-en-klaar maaltijd eerder waarderen dan een kookliefhebber. Bij smaakwaarneming gaat het ook om persoonlijke ervaring en associaties. De waardering van een product is uniek: ‘over smaak valt niet te twisten’.

Persoonlijke ervaringen zijn divers, maar fabrikanten zijn natuurlijk geïnteresseerd in algemeen geldende mechanismen. Bij smaakonderzoek is het een goed gebruik om mensen te clusteren. Als het gaat om het verbeteren van roggebrood dan kies je proevers die van roggebrood houden. Dat is belangrijker dan een representatief deel van de Nederlandse bevolking.